What are Building M&E Systems?

Building M&E Systems ကို အုပ္စု သံုးမ်ိဳး ခြဲျခား သတ္မႇတ္ႏိုင္ ပါတယ္။ Mechanical Systems, Electrical Systems နဲ႔ Building Operation Systems တို႔ ျဖစ္ၾကပါတယ္။

1. Mechanical Systems in Buildings

1.1. Heating, Ventilation and Air Conditioning (HVAC)

1.2. Plumbing and Sanitary (P&S) , Swimming Pool & Water Features,

1.3. Fire Protection (FP)

1.4. Industrial Utilities

1.5. Specialty or Auxiliary Systems

1.1. HVAC: Heating, Ventilation, and Air Conditioning: တိုက္႐ိုက္ ဘာသာ ျပန္မယ္ ဆိုရင္ေတာ့ အပူေပး၊ ေလဝင္ ေလထြက္ (ေလသန္႔ လွယ္) နဲ႔ ေလကို ျပဳျပင္ ထိန္းသိမ္းျခင္း (ေလေအးစက္ တပ္ဆင္ ေပးျခင္း) လို႔ဆိုပါေတာ့။ အပူေပး စံနစ္ မလိုအပ္ တဲ့ အေ႐ွ႕ေတာင္အာ႐ွ ႏို္င္ငံ ေတြမွာေတာ့ ACMV (Air Conditioning and Mechanical Ventilation) လို႔ေခၚ ေလ့ ႐ွိပါေသးတယ္။

1.2. Plumbing(ပိုက္သြယ္၊ ပိုက္ဆက္ စံနစ္) မွာ

1.2.1. Water Distribution(ေသာက္ေရ၊ သံုးေရ ျဖန္႔ေဝျခင္း)၊

1.2.2. Water Treatment(ေရသန္႔စင္ျခင္း)၊

1.2.3. Sanitary Facilities(က်န္းမာသန္႕ရႇင္းေရး အတြက္ လိုအပ္တဲ့ ေရခ်ိဳးခန္းသံုးပစၥည္းေတြ၊ ေရညစ္ ထုတ္စနစ္ နဲ႔ ေရဆိုး (မိလႅာ) ႏုတ္စံနစ္ေတြ)၊ ပါဝင္ပါတယ္။

1.2.4. Town Gas Supply Systems(ခ်က္ျပဳတ္ရန္ ဓာတ္ေငြ႔၊ သဘာဝဓာတ္ေငြ႔ အစရွိသည္.)

1.2.5. Swimming Pool / Water Feature Filtration Systems(ေရကူးကန္ နဲ႔ ေရပန္းေတြက ေရေတြ ကို အခ်ိန္ျပည့္ သန္႔စင္တဲ့စံနစ္ေတြ) ပါဝင္ပါတယ္

1.3. Fire Protection(မီးေဘး ကာကြယ္ေရး စံနစ္) မွာ

1.3.1. Water Supply(မီးသတ္ရန္ ေရ ျဖန္႔ေဝျခင္း)၊

1.3.2. Automatic Sprinklers(အလိုအေလွ်ာက္ ေရျဖန္း မီးသတ္စနစ္)၊

1.3.3. Stand pipe (Wet/Dry Risers)(အထပ္အလိုက္ မီးသတ္သမားသံုးရန္ မီးသတ္ ေရဘံုဘိုင္ ေခါင္း)

1.3.4. Fire Hydrants( ျခံဝင္းအတြင္း ႏွင့္ လမ္းေဘး တစ္ေလွ်ာက္ ေတြ႔ရေလ့ ႐ွိေသာ အေဆာက္အအံု ျပင္ပသံုး မီးသတ္ ေရဘံုဘိုင္ ေခါင္းမ်ား၊)

1.3.5. Fire Hosereels(အေဆာက္အအံု တြင္းသံုး မီးသတ္ ေရပိုက္)

1.3.6. Fire and Smoke Detection(မီး၊ အပူ နဲ႔ မီးခိုး တို႔ကို အာ႐ုံခံ အခ်က္ေပးစနစ္),

1.3.7. Gas Fire Suppression Systems( မီးသတ္ ဓာတ္ေငြ႕သုံးစနစ္ မ်ား၊ Pyrogen, CO2, Inergen, Halon XXX, FM-200, NN100, etc. စသည္၊)

1.3.8. Potable Fire Extinguishers(အသင့္သံုး မီးသတ္ဘူးမ်ား၊)

1.3.9. Fireman Intercom(မီးသတ္သမား အခ်င္းခ်င္း ဆက္သြယ္ရန္ အင္တာကြမ္း)၊

1.3.10. Public Address ( PA ) အေရးေပၚ အေျခအေန တြင္ အေဆာက္အအံု မွ စနစ္တက် စြန္႔ခြာႏိုင္ေစရန္ ညႊန္ၾကား ေပးေသာ စနစ္)

1.4. Industrial Utilities / Facilitiesေတြအေနနဲ႔ ကေတာ့

1.4.1. Steam / Clean Steam Supply(ေရေႏြးေငြ႔) ျဖန္႔ေဝေပးပို႔ တဲ့ စနစ္

1.4.2. Compressed Dry Air(ဖိအားျမင့္ ေလ) ျဖန္႔ေဝေပး တဲ့စနစ္။

1.4.3. သန္႔စင္ထားတဲ့High Purity Gases: Oxygen, Nitrogen, Argon & Hydrogen အစ႐ွိတဲ့ ဓာတ္ေငြ႕ေတြ ျဖန္႔ေဝ တဲ့ စနစ္ေတြ။

1.4.4. Vacuum Systems (Process / House)ကုန္ထုတ္လုပ္မႈ လုပ္ငန္း သံုး ေလစုတ္စနစ္ မ်ား။

1.4.5. UPW: Ultra Pure Water / DI: DeIonized Water(အလြန္သန္႔စင္ ေသာေရ။) ထုပ္လုပ္ ျဖန္႔ေဝ တဲ့ စနစ္ေတြ။ အမႈန္အမႊား သန္႔စင္ထား သည့္အျပင္ ေရထဲတြင္ ေပ်ာ္ဝင္ေနေသာ Ions မ်ားကို ထုတ္ႏုတ္ ထားေသာ ေၾကာင့္ Resistivity ျမင့္မား သျဖင့္ လွ်ပ္မကူး ႏိုင္ေသာ ေၾကာင့္ အီလက္ထေရာနစ္ Parts မ်ား ေဆးေၾကာရန္ သင့္ေတာ္သည့္ အတြက္ Electronics Industry မ်ားတြင္ သံုးစြဲ သည့္ အျပင္၊ သန္႔႐ွင္းမႈ ကိုလိုအပ္ေသာ Pharmaceutical Industry မ်ားတြင္ လည္း သံုးေလ့ ႐ွိၾကသည္။

1.4.6. RO: Reverse Osmosis Systemလို႔ေခၚတဲ့ RO membrane သံုးေရသန္႔ စစ္ စနစ္ေတြ၊

1.4.7. Industrial Waste Treatmentေတြျဖစ္တဲ့ Acid/Alkaline Waste Neutralization ( စြန္႔ပစ္ေရ တြင္ အက္ဆစ္၊ ေကာ့စတစ္ ဓာတ္ျပယ္ေစ ေသာစနစ္ )၊ Scrubber (ေလထဲတြင္ပါဝင္ေသာ ဓါတု အညစ္အေၾကး မ်ား သန္႔စင္ ေပးေသာစနစ္)

1.4.8. Grey Water (စြန္႔ပစ္ေရ ကိုျပန္လည္ အသံုးျခတဲ့ စံနစ္ေတြ) ပါဝင္ႏို္င္ပါတယ္။

2. Electrical Systems in Buildings

2.1. Power

2.2. Lighting

2.3. Lightning Protection System

2.4. Communication, Life Safety and Security Systems (or) Extra Low Voltage Systems (ELV)

2.5. Special Systems

 

2.1. Power ဆိုတာကေတာ့ ပါဝါေပါ႔ေလ။ အဓိက ပါဝါသံုးဘို႔ လိုအပ္တဲ့ေနရာ ေတြကို လွ်ပ္စစ္ ဓာတ္အား ေပးပို႔ရ တဲ့ စနစ္ပါ။ အသံုးအေဆာင္ လွ်ပ္စစ္ပစၥည္းေတြ အတြက္ရယ္၊ စက္ပစၥည္းေတြ အတြက္ရယ္ သာမက M&E Systemsေတြအတြက္ လိုအပ္တဲ့ ပါဝါ ကို လည္း ေပးရ ပါတယ္။ Normal Power Supply (ပံုမွန္ စနစ္) အျပင္ Standby, Essential and Emergency Power Supply Systems (အရံ နဲ႔ အေရးေပၚ စနစ္ေတြ) ပါပါဝင္ရပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ Standby, Essential and Emergency Power Supply Systems ေတြအတြက္ Diesel Generator(ဒီဇယ္ သံုး ဂ်င္နေရတာ) ကို သံုးၾကပါတယ္။ Emergency Lightings လို အေရးေပၚ လိုအပ္ခ်က္ ေတြအတြက္ Diesel Generator Backup Power မရႏိုင္ရင္ Battery / UPS Backup ကိုသံုး ႏိုင္ပါတယ္။

2.2. Lighting ဆိုတာကေတာ့ မီးထြန္း ဘို႔ပါ။ Internal Lighting (အေဆာက္အအံု အတြင္းပိုင္း ထြန္းရတဲ့မီး)၊ External Lighting (အေဆာက္အအံု အျပင္ပိုင္း ထြန္းရတဲ့မီး)၊ Emergency Lighting (အေရးေပၚ အတြက္ ထြန္းရတဲ့မီး)၊ ေတြ ပါဝင္ ပါတယ္။ လိုအပ္တဲ့ အလင္းေရာင္ရ ဘို႔ သာမက အလွဆင္ဘို႔ အတြက္ Decorative Lighting ေတြလည္း ပါဝင္ရေလ့ ႐ွိပါတယ္။

2.3. Lightning ဆိုတာကေတာ့ မိုးႀကိဳးလႊဲ စနစ္ပါ။ မိုးႀကိဳးလႊဲ စနစ္ ဆိုလို႔ အေဆာက္အအံု ကို လွ်ပ္ျပက္တာ မထိေအာင္ မိုးႀကိဴး မပစ္ႏိုင္ေအာင္ လုပ္တာ မဟုတ္ ပါဘူး။ မိုးႀကိဳးပစ္ခ်င္ ပစ္ႏိုင္ေအာင္၊ ပစ္ခ်င္စရာ ေနရာ သီးသန္႔ လုပ္ေပးထား ရတာပါ။ အဲဒီလို ေနရာေတြက မွ လွ်ပ္စီးေၾကာင္းကို ေျမႀကီး ထဲ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ သြားခြင့္ ရေအာင္လုပ္ေပး ရတာ ပါ။ ဒီစနစ္ ကို လူေတြ႐ွိ ေနတဲ႔ေနရာ၊ ပစၥည္းေတြ နဲ႔ ခပ္ကင္းကင္း လုပ္ေပးၿပီး အေဆာက္အအံု ထဲက လူေတြ၊ လွ်ပ္စစ္ ပစၥည္းေတြ အႏၲရာယ္ ကင္းေအာင္ လုပ္ရတာပါ။ စနစ္ေတြအနက္Australian (AS1768), British (BS6651), Singaporean (CP33), European (IEC) and USA (NFPA780)ေတြကဆင္ဆင္တူၿပီး ၊ French Systems ( ျပင္သစ္ )၊ EF System ေတြက တစ္မ်ိဳး ထူးျခားပါတယ္။ ကိုယ့္စနစ္ ကိုယ္အေကာင္းေျပာ တတ္ၾကသလို တစ္ဖက္ နဲ႔တစ္ဖက္ လက္ညိွဳး ထိုးၾကတာေတာ့ ႐ွိတာေပါ႔ေလ။

2.4. ELV Systemsဆိုတာက ဗို႔အားနိမ့္နိမ့္ကိုပဲ အသံုးျပဳစရာ လိုတဲ့ စနစ္ေတြကို ေခၚတာပါ။ ဒီစနစ္ ေတြကေတာ့

2.4.1. Telephone / Communication / IT(တယ္လီဖုန္း၊ အီလက္ထ႐ြန္းနစ္ သတင္း အခ်က္အလက္)

2.4.2. Public Address, Fire Alarm (Mechanical: Fire Systemsေအာက္ မွာေဖာ္ျပထားပါတယ္)

2.4.3. MATV / CATV(တီဗီ အင္တီနာ ပင္မ၊ ေကဘယ္)

2.4.4. Security Systems( လုံျခံဳေရးစနစ္ မ်ား)

2.4.5. Building Automation System (M&E Systemsမ်ားကို အလိုအေလ်ာက္ ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း၊ စီမံခန္႔ခြဲျခင္း)

2.4.6. Telephone (တယ္လီဖုန္း)၊ Audio/Video (အသံ၊ ဗီဒီယို ဆက္သြယ္ေရး)

3. Building Operation Systems(အေဆာက္အအံု လည္ပတ္ရန္ လိုအပ္ေသာစနစ္မ်ား )

3.1. Vertical Transportation Systems:(အေပၚ၊ေအာက္၊ သယ္ယူ ပို႔ေဆာင္ေရး စနစ္မ်ား): Lifts (or) Elevators: (ဓာတ္ေလွကားပါ၊ Lift က British အေခၚျဖစ္ၿပီးElevator က American အေခၚျဖစ္ပါတယ္) နဲ႔Escalators (စက္ေလွကား) ေတြ ပါဝင္ ပါတယ္။ ဒီစနစ္ ေတြဟာ Specialists Manufacturers ေတြက ထုတ္လုပ္ တပ္ဆင္ ေလ့႐ွိပါတယ္။ Project ကို လိုက္လို႔ တစ္ခါတစ္ရံ Mechanical ေအာက္မွာ႐ွိတတ္ၿပီး မ်ားေသာအားျဖင့္ေတာ့ Electrical ေအာက္မွာ ထားေလ့႐ွိပါတယ္.

3.2. ဒါေတြအျပင္Processing (ကုန္ထုပ္ စနစ္၊ အစားအေသာက္ ဝန္ေဆာင္မႈ စနစ္ေတြ)၊ Automation (ပတ္ဝန္းက်င္ ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း၊ စီမံခန္႔ခြဲျခင္းစနစ္) ေတြလည္း ပါဝင္ႏိုင္ ပါေသးတယ္။

Electrical Power Systems

  1. Normal Power Source
    • Utility or on-site power (capacity, phase, and voltage)
    • service entrance
    • substations
    • vaults, etc.
  2. Emergency Power Source
    • Separate service
    • on-site generation, etc.
  3. Power Distribution
    • Primary or secondary voltages
    • Panels and substation locations
  4. On-floor distribution
    • Under floor ducts
    • Cellular floors
    • Raised floors
    • Ceiling conduit network
    • Poke-thru, etc.
  5. Emergency Power Distribution
    • Critical equipment load
    • Emergency Lighting, etc.
    • Critical building loads
    • Power source (batteries, UPS, etc.)
    • Critical building loads, power source (batteries, UPS, etc.)
  6. Power For Building Equipment
    • Mechanical
    • Food services
    • Process
    • Vertical Transportation (Elevator, escalators), etc.
  1. Lightning Systems
    • Major Lighting Systems
      • Light sources and
      • Method of mounting (surface, lay-in, pendent), etc.
    • Lighting Design and Layout
      • Light sources
      • fixture selections
      • layout and controls, etc.
    • Emergency Lighting
      • Exit
      • Exitway
      • Critical and emergency, etc.
    • Feature Lighting
      • Architectural expression and
      • Building features, etc.
    • Daylighting
      • Fenestration
      • Skylight
      • Controls, etc.
    • Exterior Lighting
      • Site, landscape, building facade, security, etc.
      • Landscape
      • Building facade
      • Security, etc.
  2. Lighting Protection Systems
    • Air Terminals
    • Grounding, etc.

Fire Protection Systems

  1. Fire Fighting/Extinguishing Systems
    • Fire Fighting Systems:
      • Fire Hydrants
      • Fire hose (hose-reels) and
      • Standpipe (Wet/Dry Riser)
      • Siamese, etc.
    • Fire Extinguishing Systems:
      • Portable Fire Extinguishers,
      • Automatic Sprinkler Systems, Hazard Classes & Types,
      • Gas Suppression Systems etc.
  2. Fire Protection water storage
    • Lake, pond, tanks
    • Tank Material (RC/GRP etc.)
    • Location and Capacities
  3. Fire Pumps
    • Single or cascading,
    • energy (gas, diesel, or electric), etc.
  4. Fire and smoke detection
    • Thermal (Heat) and smoke detectors, etc.
  5. Fire and smoke containment (*)
    • Fire shutters
    • Building compartmentation (by zone by floor)
    • Smoke exhaust, floor pressure controls,
    • Stair pressurization, etc.
  6. Fire Annunciation (Public Address0
    • Fire Alarm
    • Public address,
    • Automation Notification to Fire Department, etc.

1. Plumbing Systems

  1. Water source (potable)
    • Pressure
    • Capacity
    • Size
    • Location, etc.
  2. Water source (non-potable)
    • Pressure
    • Capacity
    • Size
    • Usage (sanitary; irrigation), etc.
  3. Mode of Supply
    • System Supply Pressure Zones
    • Tank Location, Material (RC/FRP/GI etc.) & Sizes (capacities)
    • Pump Location, Purpose (Transfer / Booster), Type (Centrifugal – In-Line, Split-Case, Single/Multi-Stage) & Capacities (Flow rate & head)
    • Usage Points: Location, Pressure required and Demand, etc.
  4. Hot water
    • Hot Water Generators: Electric, Steam Powered, Heat Pump or heat exchangers
    • Storage Method
    • Supply Mode
    • Usage Points: Locations, Pressure required and Demand, etc.

2. Sanitary

  1. Sewage disposal
    • Storm, sanitary, sewage treatment (on site or in building)
    • Public sewers, etc.
  2. Storm water
    • Roof
    • Ground
    • Discharge locations
    • Sewer, etc.
  3. Subsoil Drainage
    • Drainpipes, sumps, pumps, discharge, location, etc.
  4. Sanitary Facilities
    • Sanitary Fixtures,
    • Soil, waste and venting, etc.

ACMV System

  1. Indoor Environmental Conditions အထက္မွာ တင္ျပခဲ့တဲ့ လိုအပ္ခ်က္ေတြျဖစ္တဲ့ Temperature, RH, Acoustic Criteria, Cleanliness and Vibration Criteria ေတြကို ေသခ်ာစစ္ေဆးဖုိ႔ လိုပါတယ္။
  2. System Composition and Heating / Cooling Distribution ဘယ္စနစ္ေတြသံုးမွာလဲ စစ္ေဆးႏိုင္ဖို႔ပါ။
    1. Centralized Systems:
      1. Water-Cooled / Air-Cooled
      2. Heating / Cooling Distribution:
        1. All Air System
        2. Air and Water Systems
        3. All Water Systems
        4. VAV (Variable Air Volume) / CAV (Constant Air Volume) Systems
    2. Decentralized Systems အမ်ားစုကေတာ့ DX Systems: DX unit ေတြပါ၊ ဒီေတြမွာ Compressors ေတြပါရွိတတ္တာမို႔ Unitary Systems လုိ့လည္းေခၚၾကပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ Air-Cooled Condensers ေတြ ျဖစ္ေလ့ရွိၿပီး အခ်ိဳ႕ကေတာ့ Water-Cooled လည္း ျဖစ္ႏို္င္ပါတယ္။ Cooling Only Units (ေလေအးေပးစက္ သက္သက္) ေတြ ျဖစ္ႏိုင္သလို ရာသီဥတုအရလိုအပ္ရင္ အပူေရာအေအးပါ ေပးႏိုင္တဲ့ Heat-Pumps ေတြလည္းျဖစ္ႏို္င္ပါတယ္။ ပါဝင္ႏိုင္တာေတြကေတာ့
      1. Windows Units: (အသံဆူလို့ ခုေခတ္အိမ္ေတြမွာ သိပ္မသံုးေတာ့ပါဘူး)
      2. Split Systems (Split FCUs) ေတြ
      3. Multi-Splits ေတြ
      4. Variable Refrigerant Flow Muti-Split Units ေတြ
      5. Packaged Terminal Air Conditioners (PTACs) လား
      6. Water-Cooled လား စသည္
    3. DCS / DHS : District Cooling / Heating System ေတြ ရႏုိင္လား။
  3. Central Plant Location
    1. Capacities and locations, etc. စြမ္းအား ကဘယ္ေလာက္ ဆို အ႐ြယ္ က ဘယ္ေလာက္႐ွိမယ္ ဆိုတာ နဲ႔ ဘယ္မွာ ထားမယ္ ဆိုတာ၊ အစ႐ွိသည္။ …
  4. Heat rejection
    1. အပူေတြ ကို မႈတ္ထုတ္ဘို႔ လုိအပ္ တဲ့ Cooling towers or condensers (water, air-cooled) ေတြ ဘယ္ေနရာမွာ ထားရမယ္ ဆိုတာ။
  5. Ventilation and exhaust ေလေကာင္းေလသန္႔ ရေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္ရမလဲ။
    1. Natural Ventilationသဘာဝ အတိုင္း ရႏိုင္မွာလား။
    2. Outside air rate (minimum, 50% or 100%);ျပင္ပေလ ဘယ္ႏႈန္း နဲ႔ ထည့္ေပးရမလဲ။
    3. Exhaust Air Rate အထဲကေန ဘယ္ႏႈန္း နဲ႔ စုတ္ထုတ္ရမွာ လဲ။ (အိမ္သာ၊ ေရခ်ိဳးခန္း၊ စက္ခန္း၊ မီးဖို၊ စားေသာက္ဆိုင္ခန္း၊ ေကာ္ရစ္ဒါ ေတြ အျပင္ စပါယ္႐ွယ္ လိုအပ္ တဲ႔ Toxic Gas, Acid/ Alkaline/ Solvent Exhaust, Hospital/Bio Exhaust ေတြ။
    4. Fresh / Exhaust Air Treatments လိုအပ္ခ်က္ေတြ။ Hazardous Exhaust ေတြ ပါဝင္လာရင္ ေတာ့Treatment / Filtering / Sterilization ေတြအျပင္ Handling Protocol ကိုပါထည့္သြင္းစဥ္းစား ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
  6. Automation BAS or BMS,
    1. Monitor / Control Requirements & Strategy
    2. BMS Points Schedule
    3. Field Instruments, Hardware Equipments, Cabling
    4. Communication Protocol, Software Modules

ELV Systems ဆိုတာက ဗို႔အားနိမ့္နိမ့္ကိုပဲ အသံုးျပဳစရာလိုတဲ့စနစ္ေတြကို ေခၚတာပါ။ ဒီစနစ္ေတြကေတာ့

  • Telephone / Communication / IT (တယ္လီဖုန္း၊ အီလက္ထရြန္းနစ္ သတင္းအခ်က္အလက္)
  • Public Address, Fire Alarm (Mechanical: Fire Systems ေအာက္မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္)
  • MATV / CATV (တီဗီအင္တီနာပင္မ၊ ေကဘယ္)
  • Security Systems (လံုၿခံဳေရးစနစ္မ်ား)
  • Building Automation System (M&E Systems မ်ားကို အလိုအေလ်ာက္ ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း၊ စီမံခန္႔ခြဲျခင္း)
  • Telephone (တယ္လီဖုန္း)၊ Audio/Video (အသံ၊ ဗီဒီယို ဆက္သြယ္ေရး)